زعفران کاران

گزارشی دردناک درباره وضعیت زعفران کاران خراسان شمالی‎

  • 1399-09-06

زعفران کاران

گزارشی دردناک درباره وضعیت زعفران کاران خراسان شمالی‎

گزارش دریافتی:نبود مدیریت و سرمایه های تلف شده

در  سال های اخیر که مباحث مربوط به کمبود آب بسیار مطرح بود. اداره کل جهاد کشاورزی خراسان شمالی تصمیم به تشویق کشاورزان به کاشت محصولات کم آب گرفت. از جمله این محصولات میتوان به کاشت درختان پسته و گل محمدی و… اشاره کرد. در این راستا در سالهای 1394-95 با پرداخت وام های وسیع دست به گسترش کشت زعفران در مابین کشاورزان استان نمود.

بنا به اعلام رییس جهاد کشاورزی استان چهار هزار دویست هکتار زمین را که بسیاری از آن در محدوده جغرافیایی شهرستان فاروج میباشد زیر کشت پیاز زعفران قرار گرفت. گسترش ناگهانی زمین های تحت کشت زعفران استان امروزه به یک بحران مدیریتی در حیطه کشاورزی تبدیل شده است.

کشت زعفران به این گونه است که با کاشت یک مرتبه پیاز زعفران تا هفت سال گلهای زعفران همان زمین قابل برداشت است. اوج شکوفایی و برداشت گل از سال سوم تا سال ششم میباشد. از اینرو عقل سلیم حکم میکنند با کاشت در سال های اول و دوم که محصول کمتر است باید زیر ساخت های جمع آوری گل ها از روی زمین و پاک کردن گل زعفران ها و همچنین خشک کردن زعفران های چیده شده بصورت اصولی و استاندارد تهیه شود.

علاوه بر نکات ذکر شده که به برداشت زعفران مربوط است امکان بسته بندی و صادرات هم باید مد نظر قرارر بگیرد که از حوصله این یادداشت به دور است. اما هرآنکس که اندک اطلاعای از کاشت و داشت و برداشت زعفران داشته باشد میداند که گل زعفران را باید پیش از طلوع آفتاب برداشت نمود تا کیفیت آن حفظ شود. خشک کردن زعفران استخراج شده از گل نیز خود باید دارای شرایط  مناسب و استاندادی باشد.

اما متاسفانه در ادارات این کشور به جای کارشناس دارای صلاحیت کارشناسان شانس و قضاقدر نشسته اند. در سالهای95 -94 بخش وسیعی از این چهار هزار هکتار زمین/ تحت کشت زعفران قرارگرفت. طبیعتا در سال 98 اکثریت زمین ها در سال سوم و یا چهارم محصول دادند و اداره جهاد کشاورزی استان خراسان شمالی که خود با پرداخت وام و طرح های انگیزشی کشاورزان را تشویق به کاشت این محصول نموده بود باید وارد عرصه ایجاد زیر ساخت های لازم میشد. اما نشد و آنقدر دست برروی دست گذاشت تا فرصت سه سال ما بین سال های 94 الی 97 سوخت تا در پاییز پرباران و پر بار سال 98 بسیاری از گلهای زعفران – نه پیش از طلوع آفتاب و نه پس از غروب آن بلکه بلکل روی زمین ماند آنهم به دلیل نبود کارگرگل چین.

در کشوری که با لشکر بی پایان بیکاران مواجه هستیم کارگر برای چیدن گل هم نبود. زمین داران کارگران گلپاک کن را بر روی زمین ها آوردن تا محصول را برداشت کنند و اینگونه دیگر کارگری برای پاک کردن گل در منطقه باقی نمانده بود. یعنی کشاورزان مواجه شدند با کوهی از گل زعفران که شرایط پاک کردن (منظور از پاک کردن گل زعفران جدا کردن خود زعفران از گل زعفران است) را نداشتند. برآورد وزنی زعفران استان در این سال 20 تن میباشد.

در این زمان سر و کله دلالان زعفران پیدا میشود و گل زعفران را به قیمتی زیر بیست هزار تومان برای بهترین زعفران کشت شده و زعفران های ضعیف تر تا ده هزار تومان میخرند وگل زعفران را در مناطق پایین شهر شیروان و بجنورد بین خانواده های  برای تمیز کاری تقسیم میکنند به ازای هر کیلیو پانزده هزارتومان . در مجموع هر خریدن  و پاک کردن گل زعفران برای دلال سی‌و‌پنج هزاتومان هزینه برداشت که از یک کیلوگل زعفران تازه ده گرم زعفران خشک شده تولید میشود که در سال گذشته به قیمت 15-25 هزار تومان به فروش رسید. یعنی هر ده گرم زعفران خشک شده برای دلال 35هزارتومان (این عدد منهای هزینه حمل و نقل است) خرج برداشته است اما 200 هزارتومان به بفروش رسانده است.

اما با تجربه سال 98  مجموعه حکومتیان از استاندار تا مدیر کل جهاد کشاورزی تا نمایدگان غیر مردمی مجلس فرمایشی  به میدان آمدند تا این مشکل را به ظن خود حل کنند. نمایندگان خراسان شمالی در مجلس گرد هم آمدند و مصوب کردند که هر کیلو گل زعفران تازه نباید کمتر از 150 هزار تومان از کشاورز خریداری شود. (این دستور را با چه پشتیبانی صادر کردند هنوز کسی نمیداند) استانداردستور میدهد که جهاد کشاورزی استان از طریق تعاونی زعفران کاران استان بازارچه معاملات روز در شهرستان فاروج ساخته شود تا معاملات در یک محل و قیمت بصورت شناور با چانه زنی هماهنگ کشاورزان انجام شود.

وقتی کارشناسان کارنابلد و مصوبات غیر تخصصی را یک فرد میبیند چیزی جز لبخند تلخ نمیتواند بزند. آخر کدام آدم عاقلی میگوید وقتی محصول روی زمین را کشاورز نمیتواند برداشت کند وقتی گل زعفران را باید پیش از پژمرده شدن پاک کرد تا خشک شود و امکان نگهداری داشته باشد- میایید و میگویید که گل زعفران به فلان طور باید معامله شود؟ خوب میگوییم مدیران نادانند مگر میشود کارشناس کشاورزی هم این را نداند که اگر زعفران حداکثر ظرف مدت 24 ساعت پاک نشود کیفیت اش را از دست میدهد و بسیار کم قیمت میشود.

خوب با روش پیشنهادی استانداری زعفران کاران گلهای زعفران را همه روزه در بازار به فروش میگذارند و دلالان اصلی که بزرگترین خریداران این محصول در استان هستند که تعدادشان به انگشتان یک دست هم نمیرسد در پایان وقت و پیش از غروب خریداری میکنند تا قیمت به کف برسد و کشاورز هم که میداند اگر امروز نفروشد متضرر خواهد شد،به قیمت ارزان میفروشد.

اما اگر گلهای زعفران را خود کشاوز پاک کند میتواند تا سال بعد با چانه زنی مناسب محصول را به قیمت واقعیش به فروش برساند.

اما همین راه حل پر ایراد استاندار هم برای سال جاری به نتیجه نرسید. یک اینکه زمین  مورد تایید تعاونی در اختیار آنان قرارداده نشد دوم آنکه اصلا وامی هم برای ساخت بازارچه در اختیار تعاونی قرارنگرفت. پس بصورت کامل پروژه ساخت بازارچه منتفی شد و در مرحله بعد اعلام کردند که پنج مغازه در سطح شهر فاروج مشخص شد و دستوردادند که باید کلیه معاملات زعفران در این پنج محل صورت پذیرد و کشاورزان محصول را باید تا این 5 نقطه حمل نمایند.

با این مصوبه خریداران اصلی که همان دلالان هستند هیچ یک حاضر به معامله و حتی رفتن به این 5 محل نشدند. و بصورت غیر رسمی اعلام کردند که <ما خرید های مان را در محل انبار های خودمان انجام میدهیم و هرکس خواست محصول را آنجا بیاورد>. با این اعلام- شکست پذیر بودن طرح به صاحبان آن بیش از پیش ثابت شد و کشاورزان بهترین محصول خود را حداکثر به یک سوم قیمت مصوب به زیر50 هزار تومان به دلالان فروختند.

اما این شکست هم درس عبرتی برای مدیران رانتی نشد و استانداری در این چند روز اعلام کرده است که <کارخانه گل پاک کنی و بسته بندی با کمک بخش خصوصی در منطقه ویژه اقتصادی کلنگ خواهد خورد.> این سخنان نشان دهنده این است که اصرار به زدن سورنا از دهانه گشاد آن هنوز ادامه دارد و تنها چیزی که برای طبقه حاکم اهمیتی ندارد وضعیت معیشتی فرودستان است. کشاورزانی که امکان کاشت دو محصول را در سال بر روی زمین های خود داشتند باید سالی یک بار زعفرانی را برداشت کنند که سود آن به جیب دلالان و صادرکنندگان است

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کلیه حقوق برای اتحادیه آزاد کارگران ایران محفوظ است.استفاده از مطالب با ذکر منبع آزاد است.

زبانهای دیگر-Other languages